Kurumsal
Kuruluş ve Amaç
Osmanlı Döneminde Mimarlar
Mimarlar Türkiye’de 19. yüzyıla kadar Osmanlı İmparatorluğu saray teşkilatı içinde, "Sermimar" yönetiminde kamu yapılarını üreten "Hassa Mimarları" olarak görev yapıyordu. Yapılara ilişkin kuralların belirlenmesi ve yapı faaliyetlerinin denetlenmesi bu kurum tarafından yürütülüyordu.
Kamu yapıları dışında kalan konut ve benzeri yapıların tasarımı ile uygulaması ise loncalara bağlı yapı ustaları tarafından gerçekleştiriliyordu. 19. yüzyılın ikinci yarısında başlayan batılılaşma hareketleriyle birlikte mimarların hem saray teşkilatındaki hem de kamu dışındaki tarihî örgütlenmesi çözülmeye başlamıştır.
Cumhuriyet Yıllarında İlk Örgütlenme
1928 yılından Mimarlar Odası'nın kurulduğu 1954 yılına kadar mimarlar, genel dernek statüsünde faaliyet gösteren "Yüksek Mimarlar Birliği" ve "Mimarlar Derneği" çatısı altında mesleki örgütlenmelerini sürdürmüşlerdir.
Mimarlar Derneği, mesleki etkinliğin geliştirilmesi ve yasal güvencelerin sağlanması konusunda önemli kazanımlar elde etmiş, bu birikim daha sonra Mimarlar Odası'na devredilmiştir.
Mimarlar Odasının Kuruluşu
Mimarlar Odası, 1954 yılında çıkarılan 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu ile kurulmuştur.
Kanun kapsamında Mimarlar Odası'nın temel görevleri şunlardır:
Mimarların ortak ihtiyaçlarını karşılamak ve mesleki çalışmalarını kolaylaştırmak.
Mesleğin genel çıkarlara uygun biçimde gelişmesini sağlamak.
Mimarların birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerinde dürüstlüğü esas alarak meslek disiplinini korumak.
Meslek ve meslek çıkarlarıyla ilgili konularda resmî makamlarla iş birliği yapmak, görüş ve öneriler sunmak.
Meslekle ilgili mevzuat, norm ve şartnameleri inceleyerek ilgili kurumlara görüş bildirmek.
1980'li yıllara kadar çalışmalarını İstanbul, Ankara ve İzmir'deki şubeleri aracılığıyla sürdüren Mimarlar Odası'nın bugün 21 ilde şubesi, 79 kentte temsilciliği ve 145 kentte Oda Temsilcisi bulunmaktadır.
Mimarlar Odası'nın Örgüt Yapısı
Mimarlar Odası'nın genel yönetim merkezi Ankara'dadır. Oda, iki yılda bir şube delegelerinin katılımıyla gerçekleştirilen Genel Kurul'da seçilen yedi kişilik Merkez Yönetim Kurulu (MYK) tarafından yönetilmektedir.
Genel Kurul tarafından ayrıca Onur Kurulu ve Denetleme Kurulu seçilmektedir. Merkez Yönetim Kurulu çalışmalarını Uluslararası İlişkiler, Yayın, Eğitim, Yarışmalar, Mesleği Uygulama ve Mesleki Denetim komiteleri aracılığıyla ve şubelerle koordinasyon içerisinde yürütmektedir.
Oda çalışmalarının önemli bir bölümü şubeler tarafından gerçekleştirilmektedir. Merkez Yönetim Kurulu ise şubeler arasında koordinasyonu sağlamakta, genel politikaları belirlemekte ve meslek örgütünü ulusal düzeyde temsil etmektedir.
Mimarlar Odası şubeleri, iki yılda bir yapılan genel kurullarda üyeler tarafından seçilen yönetim kurulları tarafından yönetilmektedir.
Temsilcilikler, mimar sayısının sınırlı olduğu kentlerde ilgili şubelere bağlı olarak faaliyet göstermektedir. Mimar sayısının temsilcilik kurulmasına yeterli olmadığı yerlerde ise Mesleki Denetim Görevlileri, şube yönetim kurulları tarafından atanarak mimarlık hizmetlerinin denetimini yürütmektedir.
Mesleğin Uygulanmasında Mimarlar Odası
Mimarlar Odası, mimarlık mesleğinin uygulanmasında etkin bir görev üstlenmektedir. Oda örgütünün bulunduğu birçok kentte belediyelerle yapılan protokoller kapsamında mimari projeler, belediye tarafından onaylanmadan önce Oda'nın mesleki denetiminden geçirilmektedir. Koruma Kurulları tarafından onaylanacak projeler için de Oda denetimi gerekmektedir.
Bu uygulama zaman zaman hükümetlerin ve belediyelerin idari yaklaşımlarına bağlı olarak aksayabilmektedir. Bu nedenle Mimarlar Odası, uygulamanın yasal zorunluluk hâline getirilmesi için çalışmalarını sürdürmektedir.
Mimarlar Odası ayrıca resmî kuruluşlar tarafından açılan ulusal ve uluslararası mimari proje yarışmalarının, Oda ve UIA tarafından benimsenen ilkelere uygun biçimde düzenlenmesini titizlikle takip etmektedir. Resmî yarışmalarda jüri üyelerinin çoğunluğu, Mimarlar Odası Yarışmalar Komitesi tarafından önerilen adaylar arasından belirlenmektedir.
Her iki yılda bir düzenlenen Ulusal Mimarlık Sergisi ve Ödülleri ile mimarlık mesleğinin kamuoyuna tanıtılması, başarılı mimarlık ürünlerinin değerlendirilmesi ve mesleki gelişimin desteklenmesi amaçlanmaktadır.